Newsletter
Podaj swój adres e-mail, jeżeli chcesz otrzymywać informacje o nowościach i promocjach.
Gatunki kawy

Gatunki kawy. Krótki przegląd

Botanicy wyodrębnili i opisali ok. 100 gatunków rośliny o botanicznej nazwie Coffea. Ogromna większość z nich nie ma znaczenia gospodarczego. Dwa najważniejsze gatunki - z punktu widzenia światowej gospodarki - to arabika, czyli Coffea arabica, i robusta, czyli Coffea canephora (używa się także nazwy gatunkowej Coffea robusta).

Kawa o zdecydowanie mniejszym znaczeniu gospodarczym to Coffea liberica (ok. 2% globalnej produkcji ziarna kawowego). A kawy o znaczeniu jedynie lokalnym to na przykład Coffea stenophylla, Coffea racemosa czy Coffea mauritiana.

Są też gatunki hybrydowe, powstałe z połączenia innych gatunków. Najważniejsza z nich to arabusta (Coffea arabusta), która jest – co zapisano w jej nazwie – krzyżówką arabiki i robusty.

Przyjrzyjmy się krótko kilku wybranym gatunkom i hybrydom gatunkowym kawowców.

 

Coffea arabica

Coffea arabica, najpopularniejszy gatunek kawy (ponad 2/3 światowej produkcji ziarna), pochodzi z Etiopii, gdzie do dziś można spotkać dziko rosnące kawowce (są regiony, w których dzikie kawowce mają nawet duże znaczenie dla gospodarki, bo regularnie zbiera się z nich owoce i poddaje obróbce - tak jak owoce z plantacji), oraz z południowo-wschodniego Sudanu i z północnej Kenii.

Z Afryki arabika trafiła do Jemenu, skąd pochodzą pierwsze historyczne źródła o przygotowywaniu napoju z ziarna kawowca (z połowy XV wieku). Na przełomie XVII i XVIII wieku rozpoczyna się światowa kariera kawowca z gatunku Coffea arabica, który trafia najpierw do Indonezji i Indii, a potem do Ameryki Środkowej– na wyspy Morza Karaibskiego, i do Ameryki Południowej. W XIX wieku powstają plantacje w Afryce. 

Arabika jest uprawiana na płaskowyżach i stokach górskich – na poziomie od 1000 do 2000 m.n.p.m. Do tego gatunku należą najbardziej cenione odmiany kawy, takie jak Blue Mountain z Jamajki, Kona z Hawajów, gwatemalska arabika San Juan Antiqua, Mandheling z Sumatry, Mocha z Etiopii i Jemenu, indyjski Malabar i in.

 

Coffea robusta

Coffea robusta to drugi pod względem rozpowszechnienia gatunek kawowca. Prawidłowa nazwa botaniczna to Coffea canephora. Pochodzi z tropikalnej Afryki, z obszaru Ugandy i Gwinei oraz z Konga. Odkryta w roku 1860, bardzo szybko rozpowszechniła się na trzech kontynentach. Od roku 1870 zakładano plantacje przy użyciu sadzonek z Ugandy, a od początku XX wieku – także sadzonek z Konga. Dziś robusta uprawiana jest w Afryce Zachodniej i Południowej, w Brazylii oraz w Azji Południowej.

Coffea canephora rośnie na wysokości do 700 m.n.p.m., jest bardziej odporna na szkodniki i choroby, szybciej owocuje (już po 3-4 latach od założenia plantacji możliwe są pierwsze zbiory). Nie jest jednak tak aromatyczna jak arabika i z reguły gorsza w smaku - uboższa, z większą goryczką.

 

Coffea liberica 

Coffea liberica to gatunek odkryty w Gwinei i Liberii, w Afryce Zachodniej. Najbardziej rozpowszechniony w Liberii (stąd jego nazwa), ale uprawiany także w Malezji i Indonezji oraz na Filipinach. Najlepsze warunki do upraw tego gatunku stwarza klimat równikowy – wilgotny i gorący, a większość plantacji znajduje się na wyżynach i stokach niskich partii gór (np. w Liberii na płaskowyżu od 450 do 600 m.n.p.m.).

Ziarna kawy liberyjskiej są duże, a kawowce to drzewa o szybkim przyroście, odporne na szkodniki i choroby. Jednak walory aromatyczno-smakowe liberyki nie są duże, więc używa się jej głównie do wypełniania mieszanek, aby obniżyć koszty produkcji gotowej kawy.

 

Coffea excelsa

Coffea excelsa to kawa odkryta w roku 1903 w Afryce Równikowej. Z czasem została uznana przez botaników za odmianę gatunku Coffea liberica (Coffea liberica, odmianadewevrei), ale na rynku handlowym nadal uchodzi za zupełnie inną kawę. Po prostu kawa Excelso jest bardziej ceniona niż liberyka - uzyskuje się za nią lepsze ceny.

 

Coffea stenophylla

Coffea stenophylla jest gatunkiem odkrytym pod koniec XIX wieku w Sierra Leone. Uprawiana lokalnie, na małą skalę, w Sierra Leone, Liberii i na Wybrzeżu Kości Słoniowej, nie ma większego znaczenia gospodarczego.

Gatunek ten jest odporny na suszę i choroby. Smak i aromat kawy z ziarna stenophylla jest porównywalny ze smakiem i zapachem arabiki. Jedyną poważną wadą tego gatunku jest długi czas oczekiwania na pierwsze zbiory. Coffea stenophylla dojrzewa dłużej niż Coffea arabica – piewsze zbiory są możliwe dopiero po 9 latach, podczas gdy owoce arabiki zbiera się po 7 latach. Mimo że zbiory stenophylli są obfitsze niż zbiory arabiki, projekty zakładania plantacji upadły, bo dodatkowe 2 lata oczekiwania na zyski zniechęcały plantatorów. W dodatku rodzące się zainteresowanie stenophillą zderzyło się z wielką popularnością Coffea robusta, która – przy podobnej odporności i plenności – daje pierwsze zbiory już po 3-4 latach. Początek XX wieku to okres rozprzestrzeniania się robusty.

 

Coffea arabusta

Coffea arabusta to gatunek hybrydowy, powstały ze skrzyżowania arabiki i robusty. Arabustę otrzymano na Wybrzeżu Kości Słodniowej, w Afryce Zachodniej. Tam też są jej największe plantacje.

Ziarna arabusty są średniej wielkości, zbliżają się pod tym względem do przeciętnej arabiki. Również smak i aromat arabusty jest wyraźnie lepszy niż w robuście, choć słabszy niż smak i aromat bardziej cenionych arabik. Arabusta odziedziczyła po robuście swoją najważniejszą cechę: odporność na choroby, na grzyby i inne pasożyty, oraz na kaprysy klimatu.

 

 

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy od home.pl